Istòria e cultura · Istòria · Logu · 9 min

Sa roulette de Monte Carlo

Su casinò chi at fatu de unu printzipadu minoreddu sa domo de sa roda a zeru singulu.

In curtzu

Abertu in su 1863 cun François Blanc, su Casino de Monte-Carlo at fatu de sa roda europea s’istandard de su continente e at dadu a sa roulette sos anèddotos suos prus famados, dae sa roda isbilantzada de Jagger a sos 26 nieddos de su 1913.

abertu
1863
gestore
François Blanc
26 nieddos
18 de austu de su 1913
imposta subra de sos intrados abolida
1869

Pro ite Mònaco

In sos annos 1850 Mònaco fiat una roca falida cun unu printzipe, unu palatu e peruna indùstria. Su giogu fiat proibidu a pagu a pagu in sos istados tedescos, in ue sos casinòs termales fiant fioridos. Su printzipe Carlo III at dadu una cuntzessione pro unu casinò in su 1856; sos primos tentativos sunt faddidos pro mancàntzia de una ferrovia e de un’istrada. François Blanc, chi aiat fatu famada Bad Homburg, at comporadu sa cuntzessione in su 1863, at costruidu sa Société des Bains de Mer, at fatu pressione pro sa ferrovia dae Nizza e at postu a su bighinadu nou su nòmine de Monte Carlo in onore de su printzipe. Su casinò at finantziadu s’istadu gasi bene chi s’imposta subra de sos intrados est istada abolida in su 1869 e no est mai torrada.

Bad Homburg e sos casinòs termales

Su zeru singulu comente règula

Blanc at leadu sa roda a zerurodaZeruSa casella birde ùnica chi peruna puntada a dinare paris, a dozina o a colunna cobèrrit; sa fonte de su vantàgiu de su bancu. Naradu puru zeru singulu, 0.Leghe totu → singulu dae Homburg. In Monte Carlo no fiat una tàtica de cuncurrèntzia ma s’istandard: onni mesa, onni die. Giogadores de totu s’Europa ant imparadu su giogu de sa roulette de Monte Carlo a su 2,70% e si l’isetaiant in àteros logos, e est pro custu chi su zeru dòpiuvarianteZeru dòpiuSa casella 00 de sa roda americana. Cun issa su vantàgiu de su bancu artziat dae su 2,70% a su 5,26%.Leghe totu → abarrat isceti in ue Monte Carlo no at mai postu sa règula.

Monte Carlo e sa roda
1856

Prima cuntzessione pro unu casinò in Mònaco. Fallit: peruna istrada, peruna ferrovia, pagos giogadores.

1863

Leat su comando François Blanc. Fundada sa Société des Bains de Mer.

1868

Aberit sa ferrovia dae Nizza. Sos visitadores arribant a trenos intreos.

1869

Abolida s’imposta subra de sos intrados in Mònaco.

a fùrriu de su 1880

Joseph Jagger agatat un’isbilantzamentu in sas rodas e vinchet una fortuna; su casinò tramudat sas rodas e a pustis las cambiat.

1891

Charles Wells “isbancat” unas cantas bortas in pagas dies, cun sa fortuna e cun unu sistema chi no at mai ispiegadu.

1913

26 nieddos de sighidu. Sa fallàtzia de su giogadore leat s’àteru nòmine suo.

1933

Su Casino de Monte-Carlo perdet su monopòliu de su giogu in sa Riviera cando sos casinòs frantzesos torrant a abèrrere.

Sa roulette in EuropaRoulette europea

Isbancare

Onni mesa de roulette de Monte Carlo teniat una riserva de dinare, su “bancu”. Cando unu giogadore vinchiat prus de sa riserva, sa mesa si cobertaiat cun unu pannu nieddupuntadaNiedduPuntada a dinare paris subra de sos 18 nùmeros nieddos. In frantzesu: noir.Leghe totu → in s’isetu de àteru dinare: su bancu fiat “isbancadu”. Sutzediat a s’ispissu e fiat pùblitzidade bonìssima; non cheriat nàrrere chi su casinò aiat pèrdidu dinare in totale, isceti chi su fundu de una mesa fiat acabadu. Charles Wells l’at fatu unas cantas bortas in su 1891 cun una serie istraordinària, est diventadu una cantzone de music-hall e nd’at torradu a pèrdere una parte cuddu ierru.

Unu bancu isbancadu: sa mesa cobertada cun unu pannu nieddu in s’isetu de àteru dinare.

S’òmine chi at fatu sartiare su bancu

Sas istòrias

Sa roda isbilantzadalaboratòriuRoda isbilantzadaUna roda chi, pro difetos fìsicos, faghet unas cantas casellas prus probàbiles de 1/37. Est rara, e si podet rilevare isceti cun mìgias de giros registrados.Leghe totu → de Joseph Jagger (a fùrriu de su 1880), Wells (1891) e sos 26 nieddos (1913) sunt totus sutzèdidos inoghe, e onniunu tenet sa pàgina sua. S’ufìtziu de pùblitzidade de su casinò, chi fiat in antis de su tempus suo, at fatu in manera chi onniunu esseret contadu in sos giornales de Londra. Una legenda de unu logu in ue si vinchiant fortunas bendiat prus bigliedos de tren de cale si siat contu onestu de su 2,70%.

istòriaannusu chi est sutzèdidu a beruletzione
Sa roda de Jaggera fùrriu de su 1880un’isbilantzamentu beru, isfrutadu cun datos registrados, curretu dae su casinòs’isbilantzamentu esistit; e fintzas sa manutentzione
Wells isbancat1891fortuna e unu sistema segretu; nd’at torradu a pèrdere una parte cuddu ierruvariàntzia, no sistema
26 nieddos1913una serie de 1 subra 137 milliones; sos giogadores ant pèrdidu puntende contrasa fallàtzia de su giogadore
Su pannu niedduchi torratacabadu su fundu de una mesa, no su de su casinòpùblitzidade

Su giogu de sa roulette de Monte Carlo oe

Su casinò est galu abertu, e sa roulette est galu su tzentru de su salone printzipale, cun rodas a zeru singulu e règulas frantzesas (la partagerègulaLa partageRègula frantzesa: cando essit su zeru, si torrat sa metade de sa posta de una puntada a dinare paris. Partit a metade su vantàgiu de su bancu in cussas puntadas, a s’1,35%.Leghe totu → o en prisonrègulaEn prisonRègula frantzesa: cando essit su zeru, una puntada a dinare paris abarrat firma pro su giru chi benit imbetzes de èssere pèrdida. Partit a metade su vantàgiu de su bancu in cussas puntadas.Leghe totu → in sas puntadas a dinare paris). Sa Société des Bains de Mer est galu s’impresa printzipale de su printzipadu. Su mètodu Monte Carlo de sa matemàtica, intituladu a su casinò dae Ulam e von Neumann in sos annos 1940, est su chi faghet funtzionare sos simuladores de custu situ.

Sa règula en prisonRoulette frantzesa

Preguntas

Sos tzitadinos monegascos podent giogare in su casinò?

Nono. Lis est proibidu dae su sèculu XIX; su casinò fiat pro sos visitadores.

Sa serie de 26 nieddos est documentada?

Est contada semper in sa matessi manera in sos contos de a pustis; sos registros de su casinò de cuss’època no sunt pùblicos. Sa probabilidadematemàticaProbabilidadeSa possibilidade de unu resurtadu, dae 0 a 1 o dae 0% a 100%. Unu nùmeru: 1/37 = 2,70%.Leghe totu → est cumpatìbile cun su fatu chi sutzedat in calicunu logu in chimbanta annos de giogu.

Pro ite su mètodu de simulatzione si narat Monte Carlo?

Su tziu de Stanislaw Ulam bi giogaiat; su nòmine fiat una paràula in còdighe pro su campionamentu casuale in su Progetu Manhattan.

Unu pagu de ispassiu

Su bancu fiat isbancadu a s’ispissu. Su casinò no est mai istadu in dùbiu.

Su bancu fiat isbancadu a s’ispissu. Su casinò no est mai istadu in dùbiu.

Fontes

  1. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. Gotham, 2006.
  2. Barnhart, R. T. Beating the Wheel. Lyle Stuart, 1992.
  3. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
revisionadu su 2026-09-28modellu: europeu, zeru singulumetodologia ↗fontes ↗