S’istòria de sa roulette
S’istòria de sa roulette passat pro un’isperimentu de fìsica faddidu, una sala de giogu de Parigi, duos fradiles in una tzitade termale tedesca e su casinò chi at fatu de una casella birde sola s’istandard europeu.
In antis de sa roda
- 1654
Pascal e Fermat: su problema de sas partes; su valore isetadu.
Su valore isetadu in sa roulette - 1655Una roda sena perunu iscopu
Blaise Pascal, chirchende una màchina de motu perpètuu, costruit una roda chi girat bene bilantzada. Sa màchina faddit; sa roda abarrat comente unu dispositivu casi sena atritu e, a su chi paret, casuale.
Blaise Pascal e sa leggenda de sa roulette - 1657
Huygens pùblicat su primu tratadu subra de s’isetu matemàticu.
- 1713
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: sa lege de sos nùmeros mannos.
Cunvergèntzia a longu andare: sa lege de sos nùmeros mannos in sa roulette - annos 1740Roly-poly e E.O.
Sas domos de giogu inglesas faghent girare rodas cun casellas paris e dìsparas. Sos giogos benint proibidos medas bortas, e custu ispinghet sas variantes in su Continente.
Chie at inventadu sa roulette? S’orìgine de sa roulette - 1754
D’Alembert pùblicat sa fallàtzia chi a pustis at a dare su nòmine suo a unu sistema.
S’istrategia D’Alembert pro sa roulette - 1758
Sa Frantza Noa (Québec) proibit sos dados, s’hoca, su faraone e sa “roulette”: unu de sos primos documentos de su nòmine pro unu giogu de atzardu.
- Annos 1760
“Martingala” intrat in sos ditzionàrios frantzesos comente gergu de su giogu.
Sa martingala in sa roulette
Su giogu
- 1796Parigi, Palais-Royal
Su romanzu La Roulette de Jaques Lablée descriet una roda cun duas casellas de su bancu, 0 e 00, in una domo de giogu de su Palais-Royal. Est sa descritzione cumpleta prus antiga de su giogu modernu.
Sa roulette in sa literadura - Annos 1800
Sas rodas americanas agiunghent una casella cun s’àbbila: tres nùmeros de su bancu.
Roda e règulas de sa roulette americana - 1837
Sa Frantza proibit sos casinòs; su giogu si tràmudat a sas tzitades termales tedescas.
- 1841
Sos frades Blanc leant sa cuntzessione de Bad Homburg.
François Blanc - 1843Bad Homburg
François e Louis Blanc aberint unu casinò in sa tzitade termale tedesca e bogant su zeru dòpiu. Sa roda a zeru singulu partzit a metade su vantàgiu de su bancu e tirat sos giogadores dae sas localidades rivales.
Bad Homburg e sos casinòs termales - 1863Monte Carlo
Cun su giogu de atzardu proibidu in totu sa Germània, Blanc leat su casinò de Mònacu, chi fiat in dificultade. Monte Carlo diventat su riferimentu pro sa roulette europea; su zeru singulu est s’istandard suo.
Sa roulette de Monte Carlo - 1866
Dostoevskij, Su giogadore.
Sa Roulettenburg de Dostoevskij - 1868
Ferrovia dae Nizza a Monte Carlo.
Casino de Monte-Carlo - 1869
Mònaco abolit s’imposta subra de sos intrados.
- 1872
Sa Prùssia serrat sos casinòs tedescos.
Giogadores e proas
- Annos 1870
Labouchère faghet connòschere in Londra su sistema de cantzellatzione.
S’istrategia Labouchère pro sa roulette - a probe de su 1880Sa roda de Jagger
Joseph Jagger, impresàriu tessile de su Yorkshire, faghet registrare sas rodas de Monte Carlo e puntat sos nùmeros chi essint tropu a s’ispissu. Vinchet una fortuna; su casinò mòvet sas rodas, e a pustis las cambiat.
Joseph Jagger: s’istrategia a sa roulette in Monte Carlo - 1891S’òmine chi at fatu sartare su bancu
Charles Wells lassat una mesa sena fiches unas cantas bortas in pagas dies, e nde naschet sa cantzone de music-hall. Sas investigatziones non agatant perunu sistema, isceti sorte e, prus a tardu, truffas in àteru logu.
S’òmine chi at fatu sartiare su bancu - 1900
Pearson pùblicat su test de su chi cuadradu cun datos de giros de Monte Carlo.
Test de su chi cuadradu - 1907
Sa Frantza torrat a permìtere sos casinòs in sas tzitades termales e de mare.
- 1913
26 nieddos de sighidu a Monte Carlo.
Fallàtzia de su giogadore - 1931
Su Nevada legalizat su giogu de atzardu in sos casinòs.
Sas rodas de roulette de Las Vegas - Annos 1940
Ulam e von Neumann dant su nòmine a su mètodu Monte Carlo.
- 1953
Fleming, Casino Royale: Bond puntat a duas dozinas a sa roulette.
S’istrategia James Bond pro sa roulette - 1961
Thorp e Shannon costruint su primu computer de roulette de pòrtare a subra.
Computers de roulette - 1965
Dubins e Savage dimustrant chi su giogu atrividu est su mègius in sos giogos isfavorèvoles.
- 1969
S’istùdiu de Thorp ispiegat pro ite perunu sistema de puntada vinchet unu giogu cun valore isetadu negativu.
Mitu: un’istrategia de roulette chi vinchet semper - 1977–81
Sos computers cuados de sos Eudaemons in Nevada: suta de su bratzu in su 1978, in una botina in su 1981.
Sos Eudaemons - 1985
Su Nevada faghet reatu de sos dispositivos de previsione. Bass pùblicat The Eudaemonic Pie.
Imbrogliare a sa roulette
Su giogu modernu
- sèc. XXDae sas tzitades termales a sos ischermos
Sa roulette andat a Las Vegas cun su zeru dòpiu torradu, a pustis a sas mesas RNG online in sos annos 1990 e a sas rodas de studiu in direta in sos annos 2000.
Roulette europea e roulette americana - Annos 1990
Sa famìlia García-Pelayo isfrutat rodas isbilantzadas a curtzu de Madrid; li proibint s’intrada; sos tribunales annullant sa proibitzione (2004).
Gonzalo García-Pelayo: su sistema de sa roulette - 1996
Sos primos casinòs online cun roulette RNG.
Roulette live e roulette RNG - 2003–06
Roulette cun croupier live trasmìtida dae istùdios; Riga e Malta diventant tzentros.
Comente funtzionat sa roulette live - 2004
Un’iscuadra de su Ritz vinchet £1,3 milliones preighende sa pallitta; su làser de su chi si faeddat non si agatat mai; peruna acusa.
Giogu de vantàgiu (advantage play) - 2005
Gambling Act de su Rennu Unidu: lissèntzias cumpletas pro su giogu a distàntzia.
Sa roulette in su Rennu Unidu - 2012
Small e Tse pùblicant sa fìsica de sa previsione in sa roulette.
Fìsica de sa roda - 2013
Su New Jersey aviat casinòs online regulados.
Sa roulette in sos Istados Unidos - 2016
Roulette a zeru triplu in s’Strip de Las Vegas.
Roulette a zeru triplu - 2018
Annullada sa proibitzione federale americana de sas puntadas isportivas; sos istados faghent sas leges issoro.
- 2021
Germània e Olanda dant lissèntzias a sos giogos de casinò online.
Sa roulette in Europa - 2026
Custu situ: onni data de subra, cun sos càlculos.
S’ùnica riga chi contat
In duos sèculos e mesu sas probabilidades de sa roulette sunt cambiadas una borta a favore de su giogadore (1843, unu zeru bogadu) e duas bortas a contra (s’àbbila in su 1800 e passa, su zeru triplu in su 2016). Totu s’àteru, sos sistemas, sos computers, sos istùdios, sas lughes, at lassadu sa matemàtica comente l’aiat agatada Lablée: 36/n − 1 contra una roda cun una casella in prus.
Preguntas
Sa de Pascal. Sos isperimentos cun sa roda sunt beros; su ligàmene cun sa roulette est traditzionale.
In su sèculu XIX; s’òrdine europeu de oe fiat già s’istandard in s’època de Monte Carlo.
Probabilmente una de règulas. Sa roda est acabada.
Unu pagu de ispassiu
Duos sèculos e mesu, unu megioramentu, duos passos a segus, medas istòrias.
Fontes
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.”
- Chellel, K. “The Gambler Who Beat Roulette.”
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.