Blaise Pascal e sa leggenda de sa roulette

Su matemàticu

Blaise Pascal at costruidu una calculadora mecànica a dighennoe annos, at dimustradu resurtados de geometria proietiva dae piseddu, at fatu istùdios de base subra de sa pressione e de su bòidu, e in su 1654, in sas lìteras cun Pierre de Fermat, at isòrvidu su “problema de sas partes”: comente partzire in manera giusta sas postas de unu giogu de atzardu interrumpidu. Sa risposta issoro, partzire segundu sa probabilidadematemàticaProbabilidadeSa possibilidade de unu resurtadu, dae 0 a 1 o dae 0% a 100%. Unu nùmeru: 1/37 = 2,70%.Leghe totu → de onni giogadore de vìnchere si su giogu esseret sighidu, est s’orìgine de su valore isetadumatemàticaValore isetaduSu resurtadu mèdiu pro puntada a longu andare. −1/37 de sa posta pro onni puntada europea istandard.Leghe totu →. Onni càlculu de EV de custu situ benit dae cussas lìteras.

B’est istada una màchina de roulette de Blaise Pascal?

A mesu de sos annos 1650 Pascal at traballadu a una màchina de motu perpètuu e si narat chi apat costruidu una roda bilantzada bene meda chi giraiat pro meda tempus cun pagu atritu. S’istòria chi custa roda siat diventada su rotoreatretzaduraRotoreSa parte de sa roda chi girat e chi giughet sas casellas.Leghe totu → de sa roulette est repìtida in medas istòrias e documentada in peruna de sas fontes primàrias. Est plausìbile chi sos gestores de sas tzitades termales de su sèculu XVIII apant impreadu su nòmine pro bèndere mègius. No est una cosa chi su Laboratòriu acetaret cun custas proas.

Sa probabilidade, cun sas paràulas suas e cun sas nostras

Sas lìteras de su 1654 non faeddant de sa roulette, chi galu non b’aiat. Pregontant: duos giogadores tenent bisòngiu de tres puntos pro vìnchere unu pote; si firmant a 2–1; comente si depet partzire su pote? Sa risposta de Pascal impreat su chi oe narammus isetu cunditzionadu e unu ragionamentu ricursivu longu s’àrbore de sas sighidas possìbiles. Huygens at lèghidu sa currispondèntzia e in su 1657 at publicadu su primu manuale subra de s’isetu matemàticu. Sa paràula “isetu” est sua.

S’iscumissa

S’argumentu prus famadu de Pascal subra de sas puntadas no est subra de sa roulette ma subra de Deus: sa “iscumissa” de sos Pensées, chi presentat sa fide comente una puntada cun unu pagamentu infinidu. Est un’argumentu de valore isetadu, e est sa prima borta chi calicunu at impreadu sa teoria de sas detzisiones pro sustènnere calicunu cosa. Sos giogadores de roulette chi tzerriant a Pascal pro sa roda tzerriant su Pascal isballiadu; su chi contat est su chi at mustradu comente si dat unu prètziu a una puntada.

S’ironia

Siat chi Pascal apat costruidu sa prima roda de roulette siat chi nono, su giogu mustrat bene su traballu suo beru: unu dispositivu de un’òmine chi at dimustradu chi non si podet otènnere calicunu cosa pro nudda (su motu perpètuu non funtzionat; s’isetu si cunservat), impreadu pro dimustrare sa matessi cosa a unos cantos milliones de giogadores a s’annu.

Preguntas