Casino de Monte-Carlo
S’edifìtziu chi at fatu famosu su zeru singulu e sas istòrias chi ant fatu famosu s’edifìtziu.

Abertu in su 1863 e torradu a fraigare dae Charles Garnier in su 1878, su Casino de Monte-Carlo est su modellu de onni casinò-resort benidu a pustis. Sas mesas de roulette suas impreant rodas a zeru singulu cun règulas frantzesas e ant produidu sos anèddotos prus connotos de su giogu.
S’edifìtziu
Su primu casinò fiat una bidda modesta. In su 1878 Charles Garnier, torradu dae s’Opéra de Parigi, at agiuntu sa Salle Garnier e sa fatzada chi bides in onni fotografia: duas turres, una terratza faci a su mare e una sala de giogu de salotos indorados pensados pro fàghere sentire a chie giogaiat chi pèrdere inie fiat una manera de apartènnere. Sa Salle Europe, cun sas vidradas suas e oto lampadàrios, at tentu mesas de roulette dae cando s’est aberta e las tenet galu.
Sas mesas
Rodas a zerurodaZeruSa casella birde ùnica chi peruna puntada a dinare paris, a dozina o a colunna cobèrrit; sa fonte de su vantàgiu de su bancu. Naradu puru zeru singulu, 0.Leghe totu → singulu in onni logu, cun tapetosatretzaduraTapetuSa grìllia de puntada imprentada subra de sa mesa. Naradu puru mesa, pannu, tela.Leghe totu → in limba frantzesa, puntadas anuntziadasmesaPuntada anuntziadaUna puntada nada a su croupier imbetzes de èssere posta a manu, de sòlitu una puntada a unu setore de sa roda comente sos bighinos de su zeru (voisins) o su tiers. Narada puru “anùntziu”.Leghe totu → chi totus si las isetant e, cando essit su zeru, sa sèbera de su giogadore intre la partagerègulaLa partageRègula frantzesa: cando essit su zeru, si torrat sa metade de sa posta de una puntada a dinare paris. Partit a metade su vantàgiu de su bancu in cussas puntadas, a s’1,35%.Leghe totu → e en prisonrègulaEn prisonRègula frantzesa: cando essit su zeru, una puntada a dinare paris abarrat firma pro su giru chi benit imbetzes de èssere pèrdida. Partit a metade su vantàgiu de su bancu in cussas puntadas.Leghe totu → in sas puntadas a dinare parispuntadaPuntada a dinare parisRuju/nieddu, dìsparu/paris, artu/bassu. 18 nùmeros, pagat 1:1.Leghe totu →. Sas puntadas mìnimas sunt prus artas de cussas de sa parte prus manna de sas salas europeas e su còdighe de bestimenta est aplicadu a pustis de iscurigadu. Afaca de sas salas pùblicas b’at sos salotos privados, cun lìmites prus artos. S’atretzadura est moderna; su ritu, cun su “rien ne va plusFR · protzeduraRien ne va plus“Non andat prus nudda.” Su tzerriu frantzesu pro serrare sas puntadas.Leghe totu →” naradu dae su croupier, est de s’Otighentos.
S’aritmètica chi at fraigadu un’Istadu
Cun su 2,70% in sa parte prus manna de sas puntadas e s’1,35% in sas puntadas a dinare paris, su vantàgiu fiat prus bassu de cussu de onni cuncurrente. Su volume bi poniat su chi mancaiat: sos trenos dae Nizza dae su 1868, sos albergos in su monte, una tempòrada chi duraiat totu s’ierru. In su 1869 su casinò mantenniat s’Istadu e sa tassa subra de su redditu est istada abolida. Sa letzione de Blanc est sa chi custu situ repitit: vantàgiu × totale puntadudinareTotale puntaduS’importu totale puntadu in una sessione o in unu perìodu, contende sas vìnchidas torradas a puntare. Naradu puru handle, action.Leghe totu → est totu s’atividade, e su totale puntadu rispondet a su prètziu.
Una bìsita
Sas salas printzipales faghent intrare sos bisitadores de prus de 18 annos cun unu documentu; a sos residentes su giogu est galu proibidu. Pro sas salas de giogu si pagat unu billete de intrada e b’at un’àrea de badas cun sas slot machine. Si andas a castiare sa roulette, su logu est sa Salle Europe a primu sero: unu croupier, unu rastellu longu, fichesdinareFicheUnu dischiteddu chi rapresentat un’importu fissu, postu subra de su tapetu pro fàghere una puntada. Narada puru check.Leghe totu → anuntziadas in frantzesu e una roda chi non at cambiadu sas probabilidades suas dae su 1863.
Preguntas
Sos bisitadores de prus de 18 annos cun unu documentu e bestidos comente si depet. Sos tzitadinos monegascos non podent giogare.
Su zeru singulu cun règulas frantzesas est sa roulette istandard mègius in cale si siat logu; medas casinòs europeos tenent sa matessi.
Non in manera ufitziale. Su casinò no at mai cunfirmadu sa mesa nen sa data a foras de su contu atzetadu.
Unu pagu de ispassiu

Vantàgiu bassu, volume artu, una ferrovia e un’architetu bonu meda.
Fontes
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.